AKEZKOERROTA

Zizurkilgo Akezkoerrota

Ez dakigu ziur noiz eraiki zuen Zizurkilgo Udalak jatorrizko Akezkoerrota baina berari buruz ezagutzen dugun lehen aipamen dokumentatua 1595ekoa da. Kontzejuak urtero prestatzen zuen almoneda, errota eta errota-lanak alokairuan jartzeko enkante publikoa, al mejor postor.

Akezkoerrota. Klikatu handitzeko.

Akezkoerrota eta kanala. Klikatu handitzeko.


Baina Akezkoerrotan eta bere azpiegituretan obra eta berreraikitze asko egin behar izan ziren eta Udalak errentetatik lortutakoaren zatirik handiena lan horietan berrerabili behar izan zuten. Gainera, 1667an errota erre omen zen. Errotarriak ere, erabileran-erabileran, maiz zaharrak beste berriengatik aldatu behar izaten ziren. Errotarri hauek, Andatza mendiko ipar isurian zeuden harrobietatik ekarritakoak izaten ziren, Zarateko Bentatik pasa ondoren.

Akezkoerrota, 1975ean.

1831ko plano honetan hiru errota ikus daitezke:
Orakaiztegi, Akezko eta Alkaniz.

Errotaren funtsa, errotarriak.

Bi errotarri-pare daude.

Peskantea.
Klikatu irudietan handitzeko.

Turtuki bakoitza bere txinboarekin, biratzeko prest.


1810: Akezkoerrotaren almoneda.
Klikatu dokumentu osoa eskuratzeko.

1808an, Euskal Herria inbaditu zuen Napoleonen armadak bi milioi erreal eskatu zien Gipuzkoako udalerriei zituen gastu militarrak ordainarazteko. Derrigorrezko betebeharra ordaindu ahal izateko, Zizurkilgo Kontzejuak, halabeharrez, hainbat herri-ondasun saldu behar izan zituen. Besteak beste, Altxurriaga, Susperro eta Itzumitz baserriak, Atxulondo burdinola, Alkaniz eta Akezko errotak… Sekulako odolustea Zizurkilgo herriarentzat.

1810ean burutu zen Akezkoerrotaren almoneda edo enkante publikoa. Hainbat eskaintza izan ziren, baina Adunatik zetorren Jose Manuel Arizmendi Apabolaza (Segura, 1762 – Zizurkil, 1820) garaitu zen 33.000 erreal kuarto (reales de vellón) mahaigaineratu zituenean.

Gaur ezagutzen dugun errota-etxea XVIII. mendean eraikitako eta egurrezko egitura duen baserria da eta lanean jarraitu zuen 1980a arte. Duela gutxi berriztatze handia izan du eta museo txiki bat bihurtu dute: errota zaharreko makinak, antzinako balantzak eta jatorrizko pisu-bilduma...

Hernandorena Kultur Elkartearen ekimenez, Arizmendi familiaren eta Zizurkilgo Udalaren babesarekin eta Aranzadi Zientzia Elkarteko Etnografia Saileko Javi Castro Montoya eta Yoseba Alonso Arratibelen laguntzarekin, Aramako Ibares errotako Cobos-Irizar aita-seme errotariek Akezkoerrotak funtzionamendu egokirako zituen hainbat arazo konpondu dituzte 2022ko martxoan.

Besteak beste eta bereziki, errotak zituen nibel-mahai zaharrak beste berri batzuekin ordezkatu behar izan dira, jatorrizkoak hautsita baizeuden. Ibaresko errotariek Akezkoerrota prest eta martxan jartzeko egoeran utzi dute. Hori izan zen, hain zuzen ere, Hernandorena Kultur Elkartearen helburua: 2022ko maiatzaren 7an Akezkoerrota herritarrentzat lanean jartzea, Zizurkilek antolatzen dituen Maiatza Saltsan ekimenen barruan eta Erroten Egunarekin bat eginez.

Aramako Ibares errotako Cobos-Irizar aita-semea.
Klikatu handitzeko.


Klikatu SUSTRAIAK 30 eskuratzeko.

Errota baten eskema.
Klikatu handitzeko.

<
Klikatu animazioa ikusteko.

Transmisio iturri

Ondare ikusgarria

Akezkoerrota
—————
Errota martxan